विरुद्धार्थी शब्द


अनुकूल x  प्रतिकूल

आशीर्वाद x  शाप

अनाथ x  सनाथ

आत x  बाहेर

अग्रज x  अनुज

आयात x  निर्यात

अवजड x  हलके

कनिष्ठ x  वरिष्ठ

अवघड x  सुलभ/ सोपे

कळस x  पायरी/ पाया

अल्लड x पोक्त

कर्कश x  मंजुळ

अर्थपूर्ण x  निरर्थक

काटकसर x  उधळपट्टी

अनुरूप x विजोड

किमान x  कमाल

अध्ययन x  अध्यापन

कोमल x  कठोर

आकाश x  पाताळ

कृपण x  उदार

अमावास्या x  पौर्णिमा

कृतज्ञ x  कृतघ्न

आदर x  अनादर

कृपा x  अवकृपा

आरोहण x  अवरोहण

 कच्चा x पक्का

आगंतुक x  आमंत्रित

कृष्ण x  धवल

आवडता x  नावडता

 काळोख x  प्रकाश

आपुलकी x  दुरावा

अर्वाचीन x  प्राचीन

आस्तिक x  नास्तिक

अभिमान x  दूरभिमान

आळशी x  उद्योगी

असाध्य x  साध्य

आनंद x  दुःख

अव्यक्त x  व्यक्त

आळस x  उत्साह

अतिवृष्टी x  अवर्षण

अब्रू x  बेअब्रू

अमृत x  विष

आगमन x  निर्गमन

अलीकडे x  पलीकडे

आस्था x  अनास्था

आवक x  जावक

आरोग्य x  अनारोग्य

घनदाट x विरळ

आवृत्त x  अनावृत्त

चढण x उतरण

इकडे x तिकडे

 चांगले x  वाईट

इष्ट x  अनिष्ट

चूक x  बरोबर

इहलोक x  परलोक

चोर x  साव

इमान x  बेइमान

चव x  बेचव

इलाज x  नाइलाज

चपळ x  मंद

इमानी x  बेइमानी

आदी x  अंत

उगवणे x मावळणे

आजी x  माजी

उधळ्या x  कंजूष

आवश्यक x अनावश्यक

उच्च x  नीच

आघाडी x  पिछाडी

उजवा x  डावा

आरंभ x  शेवट/ अखेर

उपयोगी x  निरुपयोगी

आसक्ती x  विरक्ती/ अनासक्ती

उपद्रवी x  निरूपद्रवी

अबोल x  वाचाळ

उपाय x  निरुपाय

अपेक्षित x  अनपेक्षित

उत्तीर्ण x  अनुत्तीर्ण

अनुभवी x  अननुभवी

उपस्थित x  अनुपस्थित

अवधान x  अनावधान

उचित x   अनुचित

अविभक्त x  विभक्त

गुण x अवगुण

अजस्त्र x  चिमुकले

गच्च x सैल/विरळ

अवर्णनीय x  वर्णनीय

गतकाल x  भविष्यकाळ

अपवित्र x  पवित्र

गुरु x  शिष्य

असंग x  संग

घट्ट x सैल/पातळ

अजाण x सुजाण

 

अपेक्षित x  अनपेक्षित

कोवळे x  जुने/ निबर

अव्हेर x  स्वीकार

कौतुक x  निंदा

अकल्पित x  कल्पित

 खरे x  खोटे

नैसर्गिक x  कृत्रिम

 खाली x  वर

अदृश्य x  दृश्य

खंडन x  मंडन

अप्रत्यक्ष x  प्रत्यक्ष

 जय x   पराजय/ पराभव

अयाचित x  याचित

 कर्णमधुर x  कर्णकटू

अकर्मक x  सकर्मक

 कडू x  गोड

अथांग x  थांग

 कच्चे x  पक्के

उंच x  ठेंगणा

 कठोर x  मृदु

उत्साह x  निरुत्साह

 कायदेशीर x बेकायदेशीर

उद्धट x  नम्र

 कीर्ती x  अपकीर्ती

उताणा x  पालथा

कृपा x  अवकृपा

उग्र x  सौम्य

 कृश  x   स्थूल

उत्कर्ष x  अपकर्ष

 कृत्रिम x  नैसर्गिक

उदय x   अस्त

 तरुण x  म्हातारा

उदार x  कंजूष

ताजा x  शीळा

उत्कृष्ट x  निकृष्ट

सैराट पिक्चर

उपकार x  अपकार

 तीक्ष्ण x  बोथट

उष्ण x  थंड/ शीतल

 तेजी x  मंदी

एकत्र x  वेगवेगळे

 तारक x  मारक 

 एक x  अनेक

तिरपा x सरळ

काळा x  पांढरा

तुटवडा x विपुलता

 

तीव्र x सौम्य

औरस x अनौरस

तेजस्वी x निस्तेज

ग्राह्य x अग्राह्य

हलके x अवजड

खिन्न x प्रसन्न

थोरला x धाकटा

खोल x उथळ

थोर x लहान

खरेदी x विक्री

नफा x तोटा

खात्री x संशय

नवा x जुना

गंभीर x अवखळ

दाट x विरळ

ग्रामीण x शहरी/नागरी

निर्मळ x मळका

गोरा x काळा

नाशवंत x अविनाशी

गुळगुळीत x खडबडीत

नक्कल x अस्सल

गरीब x श्रीमंत

निर्भय x भित्रा

धनाड्य x दरिद्री

न्यूनता x विपुलता

धिक्कार x स्वीकार

दुरुस्त x नादुरुस्त

धनी x चाकर

दुष्ट x सुष्ट

धूर्त x भूळ

दोष x गुण

नर x नारी

देशभक्त x देशद्रोहि

नकार x होकार

चल x अचल

नापास x पास

चिरकाल x अल्पकाळ

निष्काम x सकाम

चंचल x स्थिर

नीती x अनीती

जन्म x मृत्यू

न्याय x अन्याय

जलद x सावकाश/हळू

निरोगी x रोगी

एकमत x दुमत

नियंत्रित x आंनियंत्रित

 

फायदा x तोटा

झपाझप x सावकाश

बेरीज x वजाबाकी

टंचाई x विपुलता

नम्रता x उद्धटपणा

टणक x मऊ/मृदु

बलवान x दुर्बल

ढ x हुशार

बुद्धिमान x मट्ठ

ढब्बू x किरकोळ

भरभराट x –हास

प्रामाणिक x अप्रामाणिक

भरती x ओहोटी

प्रसिद्ध x अप्रसिद्ध

भाग्यवान x भाग्यहीन

पौर्वात्य x पाश्चिमात्य

निर्भत्सना x स्तुती

प्रगती x अधोगती

पाप x पुण्य

प्रखर x सौम्य

पारदर्शक x अपारदर्शक

परिहार्य x अपरिहार्य

पुढे x मागे

प्रतिष्ठा x अप्रतिष्ठा

ऐलतीर x पैलतीर

पसंत x नापसंत

ऐच्छिक x अनैच्छिक

पापी x निष्पाप

ओवळा x सोवळा

फरक x साम्य

ओले x सुके

फिकट x गडद

एकवचन x अनेकवचन

फुलणे x कोमेजणे

गाबाळा x नीटनेटका

दृश्य x अदृश्य

गरम x थंड

बरोबर x चूक

जहाल x मवाळ

दिवस x रात्र

जागृत x निद्रिस्त

दीर्घ x –हस्व

जमा x खर्च

दुष्काळ x सुकाळ

जाणता x अजाणता

दुर्जन x सज्जन

 

दुर्भिक्ष x सुबत्ता

रिकामा x भरलेला

मान x अपमान

रुंद x अरुंद

भक्कम x कमकुवत

रुचकर x बेचव

भव्य x चिमुकले

रुकार/होकार x नकार

मित्र x शत्रू

राव x रंक

मावळता x उगवता

रेलचेल x टंचाई

देव x दानव

रखरखीत x सौम्य

दूर x जवळ

लौकिक x दुर्लौकिक

धनवान x निर्धन

लक्ष x दुर्लक्ष

धर्म x अधर्म

लोभी x निर्लोभी

धीट x भित्रा

लघू x गुरु

यश x अपयश

वैयक्तिक x सार्वजनिक

येथे x तेथे

विशाल x छोटे

मर्द x नामर्द

स्तुती x निंदा

मलूल x टवटवीत

स्वकीय x परकीय

मनोरंजक x कंटाळवाणे

सन्मार्ग x कुमार्ग

विवेक x अविवेक

सम x विषम

मर्त्य x अमर्त्य

सरळ x वक्र

मंजूळ x कर्कश

सबळ x दुर्बळ

योग्य x अयोग्य

सह्य x असह्य

राणशूर x रणभीरू

प्रिय x अप्रिय

राग x लोभ

पूर्णांक x अपूर्णांक

राजमार्ग x आडमार्ग

प्रकट x अप्रकट

 

प्रमाण x अप्रमाण

शुद्धपक्ष x वद्यपक्ष

भंग x अभंग

शीघ्र x मंद

विधायक x विघातक

श्रीमंत x गरीब/दरिद्री

विभक्त x एकत्र

श्वास x निःश्वास

वंद्य x निंद्य

श्रेष्ठ x कनिष्ठ

वरिष्ठ x कनिष्ठ

सार्थ x निरर्थ

वियोग x संयोग/मिलन

सदय x निर्दय

सुबोध x दुर्बोध

सजातीय x विजातीय

वेध x निर्वेध

सतेज x निस्तेज

विनाशी x अविनाशी

सुशिक्षित x अशिक्षित

हर्ष x खेद

स्वर्ग x नरक

विकास x –हास

स्वातंत्र्य x पारतंत्र्य

विश्वास x अविश्वास

स्मृति x विस्मृती

विवाद x निर्विवाद

आपला x परका

विसंवाद x सुसंवाद

माहेर x सासर

प्रगती x अधोगती

मालक x नोकर

शहाणा x मूर्ख

येणे x जाणे

शीतल x तप्त/उष्ण

श्रुत x अश्रुत

शुभशकुन x अपशकुन

श्लेष x अश्लेष

शूर x भित्रा

सुलभ x दुर्लभ

शुक्लपक्ष x कृष्णपक्ष

सुरूप x कुरूप

अनासक्ती x आसक्ती

सुर x असुर

स्वार्थ x परमार्थ

साम्य x भेद

 

सुबक x बेढब

होकार x नकार

सकर्मक x अकर्मक

क्षणिक x चिरकाळ

संकुचित x व्यापक

ज्ञात x अज्ञात

सगुण x निर्गुण

ज्ञान x अज्ञान 

सचेतन x अचेतन

आपला x परका

सदाचार x दुराचार

 

सजीव x निर्जीव

सद्गती x दुर्गती

सधवा x विधवा

सुकर x दुष्कर

सुकाळ x दुष्काळ

सुगम x दुर्गम

सुरेल x बेसुर

अनुज x अग्रज

कृपण x उदार

सुविख्यात x कुविख्यात

क्षम्य x अक्षम्य

सुविचार x कुविचार

सुज्ञ x अज्ञ

सोय x गैरसोय

हितकारक x अहितकारक

हार x जीत

हानी x लाभ

टिप्पण्या